Zoals eerder aangekondigd door Mij-advies is de datum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet wederom uitgesteld en staat nu gepland op 1 juli 2022.

Oordeel ombudsman  

De Nationale ombudsman, de heer mr. R.F.B. Zutphen, heeft eerder zijn ‘grote’ zorgen uitgesproken over de Omgevingswet. De overheid gaat er te veel van uit dat alle burgers kunnen meekomen. De overheid doet stappen terug en geeft burgers steeds meer ‘ruimte om het zelf te regelen’. Maar is dit ook wat burgers willen en kunnen? En hoe voorkomen we dat de Omgevingswet straks het domein wordt van een nieuwe participatie-elite van mondige en belezen burgers? In tegenstelling tot de gedachte dat burgers dichter bij het bestuur worden gebracht, blijkt uit de praktijk dat de afstand juist groter wordt. Vergunningsvrijheid is geen vrijbrief om burgers aan hun lot over te laten en alleen in te grijpen als een iemand een fout maakt. De overheid moet niet afwachten totdat het fout gaat, om ze vervolgens een ferme tik op de vingers te geven, maar zou juist moeten luisteren naar haar burgers. Het is niet voor het eerst dat politici en beleidsmakers vaak lijken te vergeten dat niet iedereen past in de systemen die zij hebben bedacht. In hun enthousiasme om te vereenvoudigen of te vernieuwen, vergeten zij dat een zeer grote groep burgers niet is zoals zij. Datzelfde dreigt nu weer te gebeuren met de Omgevingswet. Het fundament van deze wet is namelijk wederom een veronderstelde zelfredzaamheid. Maar hoe zit het met de burgers die niet kunnen meekomen in de ingewikkelde, bestuurlijke werkelijkheid van wetten, informatie, inspraak en participatie – of juist het ontbreken hiervan? Het kan niet zo zijn dat het straks alleen de participatie-elite nog lukt om mee te doen.

Aanbevolen aandachtspunten

Daarom wordt door de ombudsman aan de overheid met klem gevraagd om bij de Omgevingswet aandacht te besteden aan de volgende punten: 

Er zullen vele juridische vraagstukken ontstaan waar de overheid zich terugtrekt. De omstandigheid dat er niet altijd een juridische rol voor de overheid is maakt dat niet anders. Over het (niet-)optreden van de overheid kunnen burgers vervolgens klagen, zo ook bij de Nationale ombudsman. Dit zorgt voor nieuwe vraagstukken in de klachtbehandeling. Vandaar de dringende oproep van de ombudsman om als overheid door de bril van de burger naar de Omgevingswet te kijken. De dienstverlening moet zo zijn ingericht dat deze toegankelijk is voor iedereen. Alleen dan krijgen burgers straks daadwerkelijk de kans om invloed uit te oefenen op hun directe leefomgeving.  

Nederlandse Vereniging van Raadsleden

Niet alleen de Nationale ombudsman is bezorgd over de consequenties door de invoering van de Omgevingswet. Inmiddels heeft de Nederlandse Vereniging van Raadsleden (NVvR) ook kenbaar gemaakt bang te zijn dat de wet de positie van de raad in gevaar brengt. Het is een van de vijf problemen die de raadsledenvereniging in een position paper op een rij zet. De NVvR herhaalt het verzoek om de invoering uit te stellen naar 2023 en zo ‘chaos te voorkomen’.

Positie

De Omgevingswet lijkt het bevoegd gezag naar het college te verplaatsen’. De NVvR roept de Eerste Kamer op om ‘de positie van de gemeenteraad als platform voor het afwegen van alle belangen voluit in positie te houden’.

Nieuw uitstel

Een ander probleem is volgens raadsleden de timing van de invoering. Onlangs bleek uit onderzoek van de NVvR en Binnenlands Bestuur al dat er brede vrees is voor chaos na de invoering op 1 juli. Bijna een meerderheid onder de gevraagde raadsleden wil vasthouden aan de geplande invoeringsdatum en ruim een derde is voor nieuw uitstel. De gemeentegrootte en de politieke voorkeur van raadsleden wegen sterk mee in het oordeel.

Bruidsschat

Andere resultaten uit het onderzoek waren dat raadsleden de financiële consequenties van de wet slecht kunnen overzien. De NVvR wil adequate middelen voor de uitvoering.

Wenselijkheid

Een verdere zorg van de NVvR is dat het afwegingsproces minder democratisch wordt. ‘Efficiency en snelheid, vooral ten behoeve van ondernemers, lijkt belangrijker dan voldoende tijd en ruimte voor het maatschappelijk debat over wenselijkheid van keuzes.’ 

Conclusie Mij-advies

Mij-advies sluit wederom niet uit dat er gehoor wordt gegeven aan de oproep van de NVvR en de invoering van de Omgevingswet dus wordt uitgesteld naar 2023. We zullen het zien. Mij-advies durft zelfs de stelling aan dat … ambtenaren (de 4e macht) het beleid bepalen (dat doen ze al jaren) en hun voorstellen op het bordje zullen leggen van de coalitie om die in de raad te “verkopen”. Een slimme zet om met deze wet het duale systeem nog verder te ondermijnen. Er zal immers geen meerderheidscollege zijn die het in zijn hoofd haalt een raadsadvies te schrijven om hun automatisch mandaat met een lijst van bindende adviesrechten te beperken. Werk aan de winkel dus voor griffiemedewerkers onder aanvoering van de Griffier om de rol en positie van de raad te borgen.                                                   

                                                                                                                                              

                                                         

Geef een reactie